Anayasa Türkiye Büyük Millet Meclisinin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

Kısaca: TBMM’nin denetim yolları nelerdir?

2017 değişikliğinden sonra Anayasa’nın 98. maddesine göre TBMM; Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanır.

Gensoru (md. 99) ve sözlü soru, Bakanlar Kurulunun kaldırılmasıyla birlikte yürürlükten kaldırılmıştır. Maddeler aşağıda.

IV. Türkiye Büyük Millet Meclisinin Bilgi Edinme ve Denetim Yolları

MADDE 98. – (Değişik: 21/1/2017-6771/6 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi; Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanır.

  • Meclis araştırması, belli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemeden ibarettir.
  • Genel görüşme, toplumu ve Devlet faaliyetlerini ilgilendiren belli bir konunun Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesidir.
  • Meclis soruşturması, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında 106 ncı maddenin beşinci, altıncı ve yedinci fıkraları uyarınca yapılan soruşturmadan ibarettir.
  • Yazılı soru, yazılı olarak en geç onbeş gün içinde cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir.
  • Meclis araştırması, genel görüşme ve yazılı soru önergelerinin verilme şekli, içeriği ve kapsamı ile araştırma usulleri Meclis İçtüzüğü ile düzenlenir.

B. Gensoru

MADDE 99. – (Mülga: 21/1/2017-6771/16 md.)

Bu madde, Bakanlar Kurulunun veya bir bakanın güvensizlik oyuyla düşürülmesini sağlayan gensoru usulünü düzenliyordu. Parlamenter sistemin bu aracı, 2017 değişikliğiyle Bakanlar Kurulu kaldırıldığı için yürürlükten kaldırılmıştır.

C. Meclis soruşturması

MADDE 100. – (Mülga: 21/1/2017-6771/16 md.)

Başbakan ve bakanlar hakkında Meclis soruşturmasını düzenleyen bu madde 2017’de yürürlükten kaldırılmıştır. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkındaki Meclis soruşturması artık Anayasa’nın 106. maddesinde düzenlenmektedir.

Maddelerin tam ve güncel metnini Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki Anayasa metninden okuyabilirsiniz.

TBMM’nin Denetim Yolları: 2017 Öncesi ve Sonrası

Denetim yolu2017 öncesi2017 sonrası
SoruSözlü veya yazılı; Başbakan ve bakanlaraYalnızca yazılı soru; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara, 15 günde cevap
Meclis araştırmasıVarVar
Genel görüşmeVarVar
GensoruBakanlar Kurulu veya bir bakan düşürülebiliyordu (md. 99)Kaldırıldı
Meclis soruşturmasıBaşbakan ve bakanlar hakkında (md. 100)Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında (md. 106)

TBMM’nin Denetim Yetkisi Hakkında Sorular

TBMM hükümeti hangi yollarla denetler?

98. maddeye göre TBMM; Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanır.

Gensoru hâlâ var mı?

Hayır. Gensoruyu düzenleyen 99. madde 2017 Anayasa değişikliğiyle yürürlükten kaldırılmıştır.

Yazılı soru kaç günde cevaplanmalıdır?

98. maddeye göre yazılı soru, en geç on beş gün içinde cevaplanmak üzere Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yöneltilir.

Diğer yazılarımızı okumak için:

Bunları da Okuyabilirsiniz