Başkanlık Sisteminin Özellikleri

BAŞKANLIK SİSTEMİNİ AYIRT ETMEK İÇİN GENEL KABUL GÖRMÜŞ ÖZELLİKLER ŞUNLARDIR:

Başkanlık Sisteminin Özellikleri

ÖzellikAçıklama
Başkanın SeçimiYürütme gücünün tek sahibi olan başkan halk tarafından seçilmektedir.
Görev Sürelerinin SabitliğiYasama ve yürütme organlarının görev süreleri sabittir.
Yasama ve Yürütme Arasındaki BağımsızlıkYasama ve yürütme organları birbirinin varlığına son verebilecek hukuki araçlara sahip değildirler.
Yürütme ve Yasamanın YetkileriYürütme organı yasama organını feshedemez ve yasama organı yürütme organını düşüremez.

John Michael Carey, başkanlık sistemini parlamenter sistemden ayıran temel özelliğin iki devlet organının göreve geliş ve görevde kalma şekli olduğunu vurgular.

  • Parlamenter sistemde halk sadece parlamentoyu seçer; hükümet ondan türer ve ona karşı sorumludur. Parlamenter sistemlerin çoğunda bu bağımlılık karşılıklıdır, yürütmenin de parlamentoyu feshetme ve erken seçime gitme imkânı vardır.

Başkanlık sisteminde iki organ (parlamento ve başkan) bağımsız bir şekilde seçilir ve görevde kalmak için ötekinin kabulüne ihtiyaç duymaz. Başkan yürütmenin tek sahibi olup, kabine tamamen kendisine bağlıdır ve ayrıca yasama sürecine ilişkin önemli role sahiptir. Başkanlık sistemindeki başkanların kabineye hâkimiyeti ve yasama sürecine ilişkin rolü, onları, başkanları halk tarafından seçilen parlamenter rejimlerden ayıran önemli bir kriterdir. Diğer bir deyişle, tek başına başkanın halk tarafından seçilmesi sistemin “başkanlık” olarak nitelendirilmesini mümkün kılmaz.

Başkanlık sisteminin ideal tipi ya da orijinal örneği, ABD hükümet sistemidir.

Bu nedenle başkanlık sistemine özgü temel kurumlar da bu ülkede oluşmuş ve başka ülkelerde bunlar üzerinde birtakım değişiklikler yapılmıştır. Başkanın halk tarafından seçilmesi ve görevde kalmak için parlamento desteğine muhtaç olmaması sistemin ortak özellikleri olarak diğer ülkelerde de geçerli ilkelerdir.

Cheibub ve diğerlerine göre, literatürdeki yaygın kanaate aykırı olarak, başkanın parlamentoyu feshedememesi başkanlık sisteminin ortak özelliği olmayıp sadece ABD için sayılması gereken bir özelliktir.

Diğer yazılarımızı okumak için:

Bunları da Okuyabilirsiniz

  • BAŞKANLIK SİSTEMİNDE ANAYASAL ORGANLAR

    Amerika Birleşik Devletlerinde Anayasa Organlar YASAMA ORGANI: Kongre (Senato ve Temsilciler Meclisi) YÜRÜTME ORGANI: Başkan YARGI ORGANI Başkanlık sistemini parlamenter sistemden ayıran temel unsurlardan biri, güçlerin parlamenter sisteme kıyasla daha belirgin ve katı bir şekilde birbirinden ayrılmış olmasıdır. Nitekim, ABD sisteminde, Kongre ve başkan, birbirlerinden ayrı/bağımsız birer varlığa, bir “organ” kimliğine sahip olacak şekilde kurumlaşmıştır. Her…

  • BAŞKANLIK SİSTEMİNDE YÜRÜTME ORGANI

    Başkanlık Sisteminde Yürüme Organı Nedir? Yürütme Organı: Başkan ABD hükümet sistemi “Başkanlık sistemi” olmasına rağmen Anayasa’nın 1’inci maddesiyle Kongreye ilişkin daha fazla düzenleme içermesi, başkana ilişkin 2’nci maddenin ise daha az yer tutması dikkat çekicidir. Başkanların, yetki ve sorumluluklarını zaman içerisinde genişletmeye çalışmasında bu durumun da önemli payı vardır. Başkanın Seçimi Anayasa’nın 2’nci maddesinin ilk…

  • BAŞKANLIK SİSTEMİNİN AVANTAJLARI

    Başkanlık sistemi, modern demokrasilerde sıkça tercih edilen bir yönetim modelidir. Doğrudan yetki kullanımı, kuvvetler ayrılığı prensibi ve hızlı karar alma mekanizması gibi avantajlarıyla öne çıkar. Bu sistem, halkın iradesini doğrudan yansıtması ve güçlü bir liderlikle karar süreçlerini hızlandırması bakımından etkili bir yapı sunar. Ancak, her avantajı beraberinde bazı tartışmaları da getirdiğini de unutmamak gerekir. Başkanlık…

  • BAŞKANLIK SİSTEMİNİN DEZAVANTAJLARI

    Başkanlık Sisteminin Dezavantajları Nelerdir? Başkanlık sisteminin dezavantajları hakkında bilgiler: Başkanlık sisteminin bazı dezavantajları da bulunmaktadır. Bunlar şöyle sıralanabilir: Katılık: Başkanlık sistemlerinde yasama ve yürütme organları birbirlerinin görev sürelerini etkileyebilecek yetkilere sahip değildir. Yasama organı başkanın varlığını sona erdiremediğinden yürütme gücünün süresi sabittir. Bu durumda bir başkan ne kadar yeteneksiz olursa olsun görev süresini doldurmadan görevinden…

  • Başkanlık Sistemi Nedir?

    Başkanlık sisteminde devlet başkanı hem yürütme (Türkiye’ deki durum: bakanlar kurulu-başbakan) organının başı hem de devlet başkanı (Türkiye’ deki durum:  cumhurbaşkanı) olan başkanın, sabit (kesin süre) bir süre için halk tarafından seçildiği ve yasama organının başkanı düşüremediği, başkanın da yasama organını feshedemediği bir sistem olarak tanımlanmaktadır. Başkanlık Sistemini Uygulayan Ülkeler Başkanlık sistemini ilk kez Amerika Birleşik Devletleri (ABD) uygulamış ve günümüze kadar devam ettirmiştir. ABD dışında bankalık…

  • BAŞKANLIK SİSTEMİ

    KAVRAMSAL ÇERÇEVE Başkanlık sistemi, hem yürütme organının başı hem de devlet başkanı olan başkanın, sabit bir süre için halk tarafından seçildiği ve yasama organının başkanı düşüremediği, başkanın da yasama organını feshedemediği bir sistem olarak tanımlanmaktadır. Başkanlık sistemini ilk kez Amerika Birleşik Devletleri (ABD) uygulamış ve günümüze kadar devam ettirmiştir. Bu sistemi başka birçok devlet kopyalamış…