Anayasa Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması

Kısaca: Temel hak ve hürriyetler nasıl korunur?

Anayasa’nın 40. maddesine göre hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama gecikmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. Devlet, işlemlerinde hangi kanun yollarına ve sürelerde başvurulacağını belirtmek zorundadır.

Resmî görevlilerin haksız işlemleriyle oluşan zarar Devletçe tazmin edilir; Devlet sorumlu görevliye rücu edebilir. Madde metni aşağıda.

XV. Temel hak ve hürriyetlerin korunması

MADDE 40. – Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlâl edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. (Ek: 3.10.2001-4709/16 md.) Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, resmî görevliler tarafından vâki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.

Maddelerin tam ve güncel metnini Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki Anayasa metninden okuyabilirsiniz.

Anayasa 40. Maddenin Getirdiği Güvenceler

GüvenceAnlamı
Başvuru imkânıHakkı ihlal edilen kişi yetkili makama gecikmeden başvurabilmelidir
Kanun yolunun gösterilmesiDevlet, işlemlerinde başvurulacak kanun yolunu, merciyi ve süreyi belirtmek zorundadır (2001 eki)
Devletin tazmin sorumluluğuResmî görevlilerin haksız işlemlerinden doğan zarar kanuna göre Devletçe ödenir
Rücu hakkıDevlet, ödediği tazminatı sorumlu görevliden geri isteyebilir

Temel Hakların Korunması ve Devletin Sorumluluğu Hakkında Sorular

Anayasa’nın 40. maddesi neyi düzenler?

40. madde, Anayasa ile tanınan hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkesin yetkili makama gecikmeden başvurabilmesini ve resmî görevlilerin haksız işlemlerinden doğan zararın Devletçe tazmin edilmesini düzenler.

Devlet, işlemlerinde kanun yolunu belirtmek zorunda mı?

Evet. 2001 değişikliğiyle eklenen hükme göre Devlet, işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yollarına ve mercilere başvuracağını ve bunların sürelerini belirtmek zorundadır.

Rücu hakkı ne demektir?

Rücu hakkı, Devletin bir görevlinin haksız işlemi nedeniyle ödediği tazminatı, sorumlu olan görevliden geri isteyebilmesidir.

Bunları da Okuyabilirsiniz