Anayasa’nın 42. maddesine göre kimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Eğitim, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır.
İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır. Madde metni aşağıda.
II. Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi
MADDE 42 – Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.
Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.
Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz.
Eğitim ve öğretim hürriyeti, Anayasaya sadakat borcunu ortadan kaldırmaz.
İlköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır.
Özel ilk ve orta dereceli okulların bağlı olduğu esaslar, Devlet okulları ile erişilmek istenen seviyeye uygun olarak, kanunla düzenlenir.
(Ek fıkra: 9/2/2008-5735/2 md.; İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 5/6/2008 tarihli ve E.: 2008/16, K.: 2008/116 sayılı Kararı ile. )
Devlet, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar. Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır.
Eğitim ve öğretim kurumlarında sadece eğitim, öğretim, araştırma ve inceleme ile ilgili faaliyetler yürütülür. Bu faaliyetler her ne suretle olursa olsun engellenemez.
Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez. Eğitim ve öğretim kurumlarında okutulacak yabancı diller ile yabancı dille eğitim ve öğretim yapan okulların tabi olacağı esaslar kanunla düzenlenir. Milletlerarası andlaşma hükümleri saklıdır.
Maddelerin tam ve güncel metnini Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki Anayasa metninden okuyabilirsiniz.
42. Maddede Devletin Eğitimle İlgili Görevleri
| Konu | Anayasa’daki düzenleme |
|---|---|
| İlköğretim | Kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunlu, Devlet okullarında parasız |
| Denetim | Eğitim ve öğretim Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır |
| Özel okullar | Bağlı oldukları esaslar Devlet okullarıyla erişilmek istenen seviyeye uygun olarak kanunla düzenlenir |
| Burs ve yardım | Maddi imkânı olmayan başarılı öğrencilere burs ve başka yollarla yardım yapılır |
| Özel eğitim | Durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanlar için tedbir alınır |
| Ana dil | Türkçeden başka hiçbir dil Türk vatandaşlarına ana dili olarak okutulamaz; milletlerarası antlaşma hükümleri saklıdır |
Eğitim Hakkı ve Zorunlu Eğitim Hakkında Sorular
Eğitim hakkı Anayasa’nın hangi maddesinde düzenlenir?
Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi Anayasa’nın 42. maddesinde düzenlenir.
Anayasa’ya göre hangi eğitim zorunludur?
42. maddeye göre ilköğretim kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır. Zorunlu eğitimin süresi ve kademeleri ise kanunla belirlenir; 2012’de çıkarılan 6287 sayılı Kanunla zorunlu eğitim 12 yıl olarak düzenlenmiştir.
Devlet öğrencilere burs vermekle yükümlü mü?
42. maddeye göre Devlet, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacıyla burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar.


