ANAYASA

Kısaca: Anayasa nedir?

Anayasa, devletin yönetim şeklini, temel organlarını ve bireylerin temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen en üst hukuk metnidir. Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.

Türkiye’de 1921, 1924, 1961 ve 1982 anayasaları yapılmıştır; bugün 1982 Anayasası yürürlüktedir. Ayrıntılar aşağıda.

Anayasa Nedir?

Anayasa, bir devletin yönetim şeklini belirleyen temel hukuk metnidir. Egemenliğin nasıl kullanılacağını, bireylerin temel hak ve özgürlüklerini ve bu hakların hangi koşullarda sınırlanabileceğini düzenler. Devletin temel kurumlarının nasıl işleyeceğini belirler. Genel olarak genel hükümler, temel hak ve özgürlükler, bireylerin topluma karşı görev ve sorumlulukları ile yasama, yürütme, yargı gibi anayasal devlet organlarını tanımlayan bölümlere sahiptir.

  • Türk siyasi tarihinde ilk anayasal belge 1808 yılında imzalanan Sened-i İttifak’tır. İlk anayasa ise 1876’da ilan edilen Kanun-i Esasi’dir.
  • Türkiye’de 1921, 1924, 1961 ve 1982 anayasaları yapılmıştır. Şu an yürürlükte olan anayasa 1982 Anayasası’dır.

1982 Anayasası Başlangıç Metni

Türk Vatanı ve Milletinin ebedi varlığını ve Yüce Türk Devletinin bölünmez bütünlüğünü belirleyen bu Anayasa, Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu, ölümsüz önder ve eşsiz kahraman Atatürk’ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve O’nun inkılâp ve ilkeleri doğrultusunda; Dünya milletleri ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir üyesi olarak, Türkiye Cumhuriyetinin ebedi varlığı, refahı, maddî ve manevî mutluluğu ile çağdaş medeniyet düzeyine ulaşma azmi yönünde; Millet iradesinin mutlak üstünlüğü, egemenliğin kayıtsız şartsız Türk Milletine ait olduğu ve bunu millet adına kullanmaya yetkili kılınan hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasada gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı; Kuvvetler ayrımının, Devlet organları arasında üstünlük sıralaması anlamına gelmeyip, belli Devlet yetki ve görevlerinin kullanılmasından ibaret ve bununla sınırlı medenî bir işbölümü ve işbirliği olduğu ve üstünlüğün ancak Anayasa ve kanunlarda bulunduğu; (Değişik: 3/10/2001-4709/1 md.) Hiçbir faaliyetin Türk millî menfaatlerinin, Türk varlığının, Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihî ve manevî değerlerinin, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılâpları ve medeniyetçiliğinin karşısında korunma göremeyeceği ve lâiklik ilkesinin gereği olarak kutsal din duygularının, Devlet işlerine ve politikaya kesinlikle karıştırılamayacağı; Her Türk vatandaşının bu Anayasadaki temel hak ve hürriyetlerden eşitlik ve sosyal adalet gereklerince yararlanarak millî kültür, medeniyet ve hukuk düzeni içinde onurlu bir hayat sürdürme ve maddî ve manevî varlığını bu yönde geliştirme hak ve yetkisine doğuştan sahip olduğu; Topluca Türk vatandaşlarının millî gurur ve iftiharlarda, millî sevinç ve kederlerde, millî varlığa karşı hak ve ödevlerde, nimet ve külfetlerde ve millet hayatının her türlü tecellisinde ortak olduğu, birbirinin hak ve hürriyetlerine kesin saygı, karşılıklı içten sevgi ve kardeşlik duygularıyla ve “Yurtta sulh, cihanda sulh” arzu ve inancı içinde, huzurlu bir hayat talebine hakları bulunduğu; FİKİR, İNANÇ VE KARARIYLA anlaşılmak, sözüne ve ruhuna bu yönde saygı ve mutlak sadakatle yorumlanıp uygulanmak üzere, TÜRK MİLLETİ TARAFINDAN, demokrasiye âşık Türk evlatlarının vatan ve millet sevgisine emanet ve tevdi olunur.

Maddelerin tam ve güncel metnini Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki Anayasa metninden okuyabilirsiniz.

Türk Anayasa Tarihinde Anayasalar

AnayasaKabul yılıÖne çıkan özelliği
Kanun-i Esasi1876Osmanlı’nın ilk anayasası; I. Meşrutiyet’i başlattı
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu1921Millî egemenlik ilkesini benimsedi; Kurtuluş Savaşı döneminde yapıldı
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu1924Cumhuriyetin ilk anayasası
1961 Anayasası1961Anayasa Mahkemesini kurdu, geniş temel haklar tanıdı
1982 Anayasası1982Halkoylamasıyla kabul edildi; bugün yürürlükte

Anayasa ve 1982 Anayasası Hakkında Merak Edilenler

Türkiye’de kaç anayasa yapılmıştır?

Osmanlı döneminde 1876 Kanun-i Esasi, Türkiye Büyük Millet Meclisi döneminde ise 1921, 1924, 1961 ve 1982 anayasaları yapılmıştır. Bugün yürürlükte olan 1982 Anayasası’dır.

İlk anayasal belge hangisidir?

Türk siyasi tarihinde ilk anayasal belge kabul edilen metin 1808 tarihli Sened-i İttifak’tır. İlk anayasa ise 1876 tarihli Kanun-i Esasi’dir.

1982 Anayasası nasıl kabul edildi?

1982 Anayasası, Danışma Meclisi tarafından hazırlanmış ve 7 Kasım 1982’de yapılan halkoylamasıyla kabul edilmiştir. O tarihten bu yana pek çok kez değiştirilmiştir.

Bunları da Okuyabilirsiniz