Anayasa Türkiye Büyük Millet Meclisinin Faaliyetleri İle İlgili Hükümler

Kısaca: TBMM nasıl çalışır?

Anayasa’nın 93 ile 97. maddelerine göre TBMM her yıl Ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır ve bir yasama yılında en çok üç ay tatil yapabilir.

Meclis üye tamsayısının en az üçte biriyle toplanır ve kural olarak katılanların salt çoğunluğuyla karar verir; karar yeter sayısı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz. Maddeler aşağıda.

III. Türkiye Büyük Millet Meclisinin Faaliyetleri İle İlgili Hükümler

A. Toplanma ve tatil

MADDE 93. –

  • (Değişik birinci fıkra: 23.7.1995 – 4121/11 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi, her yıl Ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır.
  • Meclis, bir yasama yılında en çok üç ay tatil yapabilir; ara verme veya tatil sırasında Cumhurbaşkanınca toplantıya çağrılır. (“, doğrudan doğruya veya Bakanlar Kurulunun istemi üzerine,” ibaresi 2017’de 6771 sayılı Kanunla çıkarılmıştır.)
  • Meclis Başkanı da doğrudan doğruya veya üyelerin beşte birinin yazılı istemi üzerine, Meclisi toplantıya çağırır.
  • Ara verme veya tatil sırasında toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisinde, öncelikle bu toplantıyı gerektiren konu görüşülmeden ara verme veya tatile devam edilemez.

B. Başkanlık Divanı

MADDE 94. –

  • Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divanı, Meclis üyeleri arasından seçilen Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip Üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.
  • Başkanlık Divanı, Meclisteki siyasî parti gruplarının üye sayısı oranında Divana katılmalarını sağlayacak şekilde kurulur. Siyasî parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler.
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı için, bir yasama döneminde iki seçim yapılır. (Değişik ikinci cümle: 7/5/2010-5982/10 md.) İlk seçilenlerin görev süresi iki yıldır, ikinci devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam eder.
  • (Değişik: 3.10.2001-4709/30 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan adayları, meclis üyeleri içinden, Meclisin toplandığı günden itibaren beş gün içinde, Başkanlık Divanına bildirilir. Başkan seçimi gizli oyla yapılır. İlk iki oylamada üye tamsayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, Başkan seçilmiş olur. Başkan seçimi, aday gösterme süresinin bitiminden itibaren, beş gün içinde tamamlanır.
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekillerinin, Kâtip Üyelerinin ve İdare Amirlerinin adedi, seçim nisabı, oylama sayısı ve usulleri, Meclis İçtüzüğünde belirlenir.
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasî partinin veya parti grubunun Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine; görevlerinin gereği olan haller dışında, Meclis tartışmalarına katılamazlar; Başkan ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamazlar.

C. İçtüzük, siyasî parti grupları ve kolluk işleri

MADDE 95. –

  • Türkiye Büyük Millet Meclisi, çalışmalarını, kendi yaptığı İçtüzük hükümlerine göre yürütür.
  • İçtüzük hükümleri, siyasî parti gruplarının, Meclisin bütün faaliyetlerine üye sayısı oranında katılmalarını sağlayacak yolda düzenlenir. Siyasî parti grupları, en az yirmi üyeden meydana gelir.
  • Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütün bina, tesis, eklenti ve arazisinde kolluk ve yönetim hizmetleri Meclis Başkanlığı eliyle düzenlenir ve yürütülür. Emniyet ve diğer kolluk hizmetleri için yeteri kadar kuvvet ilgili makamlarca Meclis Başkanlığına tahsis edilir.

D. Toplantı ve karar yeter sayısı

MADDE 96. – (Değişik birinci fıkra: 31.5.2007-5678/3 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Anayasada başkaca bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz.

(Bakanlar Kurulu üyelerinin katılamadıkları oturumlarda yerlerine oy kullanmak üzere bir bakana yetki verebilmesini düzenleyen ikinci fıkra, 2017’de 6771 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmıştır.)

E. Görüşmelerin açıklığı ve yayımlanması

MADDE 97. –

  • Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulundaki görüşmeler açıktır ve tutanak dergisinde tam olarak yayımlanır.
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzük hükümlerine göre kapalı oturumlar yapabilir, bu oturumlardaki görüşmelerin yayımı Türkiye Büyük Millet Meclisi kararına bağlıdır.
  • Meclisteki açık görüşmelerin, o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisce başkaca bir karar alınmadıkça, her türlü vasıta ile yayımı serbesttir.

Maddelerin tam ve güncel metnini Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki Anayasa metninden okuyabilirsiniz.

TBMM’de Toplantı, Karar ve Seçim Yeter Sayıları

İşlemGerekli sayı (600 üyeye göre)Dayanak
ToplanmaÜye tamsayısının en az üçte biri (200)md. 96
Karar almaKatılanların salt çoğunluğu; en az dörtte birin bir fazlası (151)md. 96
Meclis Başkanı seçimi (1. ve 2. tur)Üye tamsayısının üçte ikisi (400)md. 94
Meclis Başkanı seçimi (3. tur)Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301)md. 94
Meclis Başkanı seçimi (4. tur)En çok oy alan iki aday arasında en fazla oyu alanmd. 94
Siyasi parti grubu kurmaEn az 20 milletvekilimd. 95

TBMM’nin Çalışma Düzeni Hakkında Sorular

TBMM ne zaman toplanır?

Anayasa’nın 93. maddesine göre TBMM her yıl Ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır. Tatil veya ara verme sırasında Cumhurbaşkanı ya da Meclis Başkanı Meclisi toplantıya çağırabilir.

Meclis Başkanı nasıl seçilir?

94. maddeye göre seçim gizli oyla yapılır. İlk iki turda üye tamsayısının üçte ikisi, üçüncü turda salt çoğunluk aranır; sonuç alınamazsa en çok oy alan iki aday arasında dördüncü tur yapılır.

Siyasi parti grubu kurmak için kaç milletvekili gerekir?

95. maddeye göre siyasi parti grupları en az yirmi üyeden meydana gelir.

TBMM kaç kişiyle karar alabilir?

96. maddeye göre Meclis, Anayasada başka bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar verir; ancak karar yeter sayısı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından, yani 151’den az olamaz.

Diğer yazılarımızı okumak için:

Bunları da Okuyabilirsiniz